Mục lục bài viết

Ô nhiễm phóng xạ và ảnh hưởng của nó

Ô nhiễm phóng xạ là tình trạng mà các chất phóng xạ lan truyền và tích tụ trong môi trường tự nhiên (đất, nước, không khí) hoặc trên bề mặt các vật thể, cơ thể sống, dẫn đến nguy cơ tác động tiêu cực đến sức khỏe con người, sinh vật, và môi trường

Các loại ô nhiễm phóng xạ bao gồm:

Ô nhiễm phóng xạ bên ngoài khi chất phóng xạ lắng đọng trên hoặc trong một vật thể hoặc một người. Các vật liệu phóng xạ thải ra môi trường có thể khiến không khí, nước, bề mặt, đất, thực vật, tòa nhà, con người hoặc động vật bị ô nhiễm. Một người bị ô nhiễm có chất phóng xạ trên hoặc bên trong cơ thể của họ.
Ô nhiễm phóng xạ bên trong khi hít phải, nuốt hoặc hấp thu chất phóng xạ qua da. Một số loại chất phóng xạ ở lại trong cơ thể và được lắng đọng tại các cơ quan khác nhau của cơ thể. Các loại khác có thể loại bỏ khỏi cơ thể trong máu thông qua mồ hôi, nước tiểu và phân.

Nguyên nhân gây ô nhiễm phóng xạ

Có 2 nguyên nhân chính gây ô nhiễm phóng xạ là do con người tạo ra và do tự nhiên.

Do con người tạo ra

Ô nhiễm phóng xạ phần lớn do các hoạt động hạt nhân khác nhau gây ra như sau:

– Do tai nạn trong y học hạt nhân: Việc sử dụng các chất phóng xạ phổ biến để ứng dụng trong y khoa chẩn đoán và chữa bệnh. Tuy nhiên do vô tình hoặc tai nạn, do thiếu sự hiểu biết có thể khiến hạt nhân phóng xạ bị đổ. Điều này khiến lan truyền và gây ô nhiễm phóng xạ.

Các vụ nổ hạt nhân gây ra ô nhiễm phóng xạ

– Do tai nạn hạt nhân từ các nhà máy điện hạt nhân là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm phóng xạ. Trong số các dạng năng lượng, hạt nhân là nguồn năng lượng mạnh nhất. Một vài vụ nổ hạt nhân cũng xay ra khiến ô nhiễm phóng xạ như thảm họa hạt nhân Fukushima Daiichi (2011), thảm họa Chernobyl (1986) và tai nạn Three Mile Island (1979). Chúng đã khiến nhiều người thiệt mạng và thậm chí nhiều người khác bị ảnh hưởng bởi bức xạ được giải phóng.

– Việc sử dụng vũ khí hạt nhân làm vũ khí hủy diệt hàng loạt trong vụ chiến tranh như vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki.

– Do sử dụng đồng vị phóng xạ: Đồng vị phóng xạ như Uranium được dùng để chế tạo máy dò hoặc các thiết bị khác trong ngành công nghiệp. Hầu hết nước thải thô không được xử lý trước khi thải ra ngoài nên một khi được thải ra, chất đồng vị này sẽ kết hợp với các hợp chất và nguyên tố khác có trong nước gây ô nhiễm phóng xạ.

Do tự nhiên

Các tia phóng xạ từ ngoài vũ trụ đến trái đất với bức xạ cực mạch có thể gây ô nhiễm phóng xạ như tia gamma. Hầu như các tia này không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Các bức xạ từ mặt đất do các nguyên tố phóng xạ trong vỏ trái đất cũng có thể gây ô nhiễm phóng xạ. Ví dụ như kali 40, radium 224, radon 222, thorium 232, uranium 235, uranium 238 và carbon 14 và xuất hiện trong đá, đất và nước.

Ảnh hưởng của ô nhiễm phóng xạ:

Sức khỏe con người:
- Ung thư: Tiếp xúc với các chất phóng xạ có thể làm tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư phổi, ung thư da, và bệnh bạch cầu.
- Bệnh phóng xạ cấp tính: Ở mức độ nhiễm phóng xạ cao, con người có thể mắc bệnh phóng xạ cấp tính với các triệu chứng như buồn nôn, mệt mỏi, và tổn thương các cơ quan nội tạng.
- Tác động lên hệ sinh sản: Ô nhiễm phóng xạ có thể gây vô sinh và dị tật bẩm sinh cho thế hệ sau nếu phơi nhiễm kéo dài.
Môi trường:
- Ô nhiễm đất và nước: Chất phóng xạ có thể tồn tại lâu dài trong đất và nước, làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái, gây chết hoặc làm biến đổi gen các loài sinh vật.
- Tích lũy sinh học: Chất phóng xạ có thể tích lũy trong chuỗi thức ăn, từ sinh vật nhỏ đến động vật lớn hơn, và cuối cùng ảnh hưởng đến con người khi chúng ăn thực phẩm bị nhiễm xạ.
Động vật và thực vật:
- Phóng xạ có thể làm giảm khả năng sinh sản, đột biến gen và gây chết cho nhiều loài động vật và thực vật, làm mất cân bằng sinh thái trong khu vực bị ô nhiễm